Burn-out, depressie, angst of gewoon moe? 4 gratis tests in 8 minuten

Waarom deze vier worden verward

Deze vier toestanden delen vier basissymptomen: vermoeidheid, energietekort, slaapproblemen, concentratieproblemen. Maar ze hebben totaal verschillende mechanismen. Burn-out is een specifieke reactie op chronische werkstress (Maslach 1997, ICD-11 6B40 sinds 2019). Depressie is een stemmingsstoornis met anhedonie (verlies van het vermogen om plezier te ervaren) gedurende ≥ 2 weken (DSM-5-TR). Angst is onevenredige, aanhoudende zorgen, vaak met somatische symptomen. Vermoeidheid is energie-uitputting zonder verplichte sombere stemming of zorgen.

Deze vier verwarren kost maanden. De huisarts aan wie je zegt ‘ik ben moe’ schrijft een slaappil voor. Zeg ‘burn-out’ — hij denkt aan vakantie. Zeg ‘depressie’ — hij denkt aan SSRI. Zeg ‘angst’ — hij denkt CGT. Een testresultaat geeft je een concreet getal in plaats van een vaag gevoel.

De vier tests — wat elk detecteert

OLBI: burn-out (werkgerelateerde uitputting + distantie)

De Oldenburg Burnout Inventory (Demerouti 2003) meet twee dimensies: uitputting (fysieke, emotionele, cognitieve vermoeidheid) en distantie van het werk (cynisme, afstand). 16 stellingen, ~2 minuten. Anders dan de Maslach Burnout Inventory (MBI, betaald) is OLBI gratis en dekt het ook onbetaalde werkers — studenten, mantelzorgers, freelancers.

Burn-out vs depressie: burn-out is domeinspecifiek (verdwijnt op vakantie, komt maandag terug). Depressie is gegeneraliseerd — sombere stemming op werk, thuis, bij hobby’s, zondag om 11 uur.

→ Doe de OLBI-burn-out-test

PHQ-9: depressie (sombere stemming ≥ 2 weken)

De PHQ-9 (Kroenke 2001) is een test van 9 vragen die de 9 DSM-5-criteria voor een depressieve episode in kaart brengt. ~2 minuten. Score 0-27. Een cutoff van 10 geeft sensitiviteit van 88% en specificiteit van 85% (Levis 2019 meta-analyse, BMJ).

Vraag 9 gaat over suïcidale gedachten. Elk antwoord boven 0 is een veiligheidssignaal — onafhankelijk van de totaalscore. Neem dezelfde dag contact op met 113 (Zelfmoordpreventie).

PHQ-9 vs burn-out: als je PHQ-9-score 12 is en OLBI ook op burn-out wijst, kun je beide hebben. Maslach 2006 toont aan dat onbehandelde burn-out vaak evolueert tot depressie binnen 12-24 maanden.

→ Doe de PHQ-9-depressietest

GAD-7: angst (aanhoudende zorgen)

De GAD-7 (Spitzer 2006) is een test van 7 vragen over angst in de afgelopen 2 weken. ~1 minuut. Score 0-21. Cutoff 10 voor gegeneraliseerde angststoornis (GAD), 8 voor elke angststoornis (Plummer 2016 meta-analyse).

Angst en depressie: ~70% van mensen met depressie heeft ook angstsymptomen (NIMH). Correlatie tussen PHQ-9 en GAD-7 is ~0,7 — overlappende maar niet identieke toestanden. Als zowel PHQ-9 als GAD-7 boven de drempel zitten, neem beide scores mee naar de afspraak.

Angst vs burn-out: angst is gegeneraliseerd (je maakt je zorgen om alles: gezondheid, werk, kinderen, wereld). Burn-out is contextueel (je maakt je vooral zorgen om werk, maar alleen als je eraan denkt).

→ Doe de GAD-7-angsttest

FSS: vermoeidheid (energietekort los van depressie)

De FSS (Krupp 1989) is een test van 9 stellingen over vermoeidheid op een Likert-schaal 1-7. De score is het gemiddelde, niet de som. Cutoff 4,0 voor abnormale vermoeidheid.

FSS verschilt van de andere drie tests. Hij vraagt niet naar stemming, angst of werk. Hij vraagt uitsluitend naar fysieke vermoeidheid. Daarom is FSS het beste filter: een score 5+ FSS met lage PHQ-9 en lage GAD-7 wijst op fysieke oorzaken — hypothyreoïdie, anemie, B12-tekort, ME/CVS, Long COVID.

NICE NG206 (2021) beveelt routinematig laboratoriumonderzoek aan voor iedereen met FSS ≥ 4,0 zonder psychiatrische verklaring: TSH, bloedbeeld, ferritine, vitamine D, B12, glucose.

→ Doe de FSS-vermoeidheidstest

Wat als ik op meerdere positief scoor?

Overlap is normaal, geen uitzondering. De meest voorkomende combinaties:

• Burn-out + depressie (Maslach 2006): onbehandelde burn-out 12+ maanden → 5x hoger depressierisico. Strategie: behandel BEIDE. Structurele werkveranderingen + therapie/medicatie voor depressie.
• Depressie + angst (Kessler 2005): 60% van patiënten met majeure depressie voldoet aan criteria van angststoornis. SSRI’s behandelen vaak beide; CGT als derde.
• Angst + vermoeidheid (Lily 2019): chronische angst put cortisol uit → fysieke vermoeidheid. Behandel de angst → vermoeidheid neemt af.
• Burn-out + vermoeidheid + fysiologisch (Toker 2012): verhoogde ontstekingsmarkers bij burn-outpersonen. Controleer CRP/IL-6 als vermoeidheid na vakantie niet afneemt.

Kijk ook naar de PSS-10-stressschaal als je voelt dat stress de primaire factor is.

Wanneer naar de huisarts — en crisislijnen

NL: 113 (Zelfmoordpreventie, 24/7 gratis), 112 noodgeval.

Ga naar de arts (huisarts of psychiater) dezelfde dag als:

• PHQ-9-score ≥ 10 en vraag 9 > 0
• FSS-score ≥ 5 + gewichtsverlies/koorts/nachtelijk zweten
• Enige gedachte aan zelfbeschadiging of zelfmoord

Ga binnen 2 weken als:

• PHQ-9- of GAD-7-score ≥ 10
• OLBI-score in rode zone ≥ 8 weken
• FSS ≥ 4,0 aanhoudend 6+ weken ondanks regelmatige slaap

Dit is geen diagnose. Het is een hulp om de juiste vraag te kiezen die je aan de arts stelt.

Gerelateerde calculators

• Burn-out (OLBI)
• Depressie (PHQ-9)
• Angst (GAD-7)
• Vermoeidheid (FSS)
• PSS-10