HealthScorer

Test Fagerström — uzależnienie od nikotyny (FTND)

Zrób test Fagerström (FTND) w 60 sekund: 6 pytań o codzienne palenie. Heatherton 1991, używany w POZ. Bezpłatnie, bez logowania, w przeglądarce.

Ostatnia aktualizacja: Źródła zweryfikowane:

Co masz przed sobą

Test Fagerström (FTND) mierzy, jak mocno nikotyna trzyma Twoją codzienną rutynę. Sześć pytań dotyczy tego, jak szybko po przebudzeniu zapalasz, ile papierosów dziennie palisz i czy palisz w chorobie. Około 60 sekund. Bez logowania. FTND opracowali Heatherton, Kozlowski, Frecker i Fagerström w 1991 r., publikując go w British Journal of Addiction; Taylor & Francis później wydał wyraźne zwolnienie z praw autorskich — klinicyści używają go na świecie bez licencji. Raport US Surgeon General 2020 i WHO MPOWER wskazują go jako standardowy test zależności tytoniowej. Twoje odpowiedzi nie wychodzą z przeglądarki. Przewiń niżej, aby rozpocząć ↓

✓ Zwalidowany przez Heathertona, Kozlowskiego, Freckera, Fagerströma (1991, Br J Addict) ✓ Wskazany w raporcie US Surgeon General 2020 ✓ 60 sekund, 6 pytań ✓ Prywatny — odpowiedzi nie wychodzą z urządzenia

Jak liczony jest test Fagerström

Odpowiadasz na sześć pytań o obecne palenie. Pytania 1 i 4 (czas do pierwszego papierosa, liczba papierosów dziennie) są punktowane 0–3. Pytania 2, 3, 5 i 6 (palenie w miejscach zakazu, najtrudniejszy do zrezygnowania papieros, częstotliwość rano, palenie w chorobie) — 0–1. Sześć pozycji sumuje się w jeden wynik 0–10.

Łączny wynikPasmoPoziom zależnościCo zwykle oznacza pasmo
0–2Bardzo niskaMinimalny chwyt fizjologicznyZwykle wystarczy krótkie poradnictwo; bazowy odsetek rzucenia ~25–30%
3–4NiskaNawyk ustalony, ale bez rannego głoduNTZ przez 4–6 tygodni plus infolinia podwajają szansę rzucenia
5ŚredniaFarmakoterapia przestaje być opcjonalnaWarenikilina lub NTZ w kombinacji + poradnictwo
6–7WysokaSilna zależność fizjologicznaLek w kombinacji + ustrukturyzowane wsparcie — „na siłę woli” <5% (Hughes 2004)
8–10Bardzo wysokaSzczyt skali zależnościWarenikilina + poradnictwo: ~25% utrzymanej abstynencji w 6 miesiącu

Pasmo waży więcej niż surowa liczba. Heatherton 1991 używał pasm jako progów decyzyjnych; przesunięcie o jedno pasmo między pomiarami FTND to realny sygnał, że coś się zmieniło w fizjologicznym chwycie.

Kiedy ten test jest przydatny — a kiedy nie

Przydatny do:

  • Wniesienia konkretnego wyniku zależności na wizytę POZ zamiast „palę za dużo”
  • Decyzji, czy wystarczy NTZ, czy potrzebny jest lek na receptę (warenikilina, bupropion)
  • Wskazania, który element wzorca zależności (poranny papieros? liczba dziennie? palenie w chorobie?) jest najsilniejszy — to ułatwia wybór, jaką strategię behawioralną wziąć pierwszą

Nieprzydatny do:

  • Zależności od e-papierosów — oryginalny FTND zwalidowano tylko dla papierosów tradycyjnych; wersja zmodyfikowana (Foulds 2015) istnieje, ale nie jest standardem POZ
  • Tytoniu bezdymnego (tytoń do żucia, snus) — istnieje osobny FTND-ST do tego celu
  • Przewidywania szkód zdrowotnych — FTND mierzy zależność, nie skumulowaną ekspozycję ani uszkodzenia narządowe; do tego służy pack-year (paczko-lata)

Zależność wg FTND a skumulowana ekspozycja a uszkodzenia układu krążenia

Częsta pomyłka: utożsamia się „wysoki FTND” z „największymi szkodami”. Są powiązane, ale to nie to samo.

Zależność (FTND) mierzy, jak mocno nikotyna napędza Twoje codzienne zachowanie tu i teraz. Skumulowana ekspozycja (paczko-lata: paczek dziennie × lata palenia) opisuje całkowitą dawkę życiową. Uszkodzenia (FEV1, wapń w tętnicach wieńcowych, choroba tętnic obwodowych) mierzą realny skutek fizjologiczny. Ktoś z FTND 8 i 5-letnim stażem palenia ma o wiele niższą skumulowaną ekspozycję niż ktoś z FTND 4 i 40-letnim stażem. Wszystkie trzy liczby należą do wizyty lekarskiej. Najsilniejsze pojedyncze działanie dla układu krążenia i ryzyka nowotworów, niezależnie od dotychczasowej ekspozycji, to rzucenie palenia — raport US Surgeon General 2014 wskazuje, że w ciągu 1 roku od rzucenia ryzyko sercowo-naczyniowe spada mniej więcej o połowę, a w ciągu 5–10 lat o połowę spada też ryzyko raka płuca.

Powiązane testy

  • Test AUDIT-C — picie ryzykowne alkoholu — palenie i picie często idą w parze; próby rzucania w środku aktywnego ciężkiego picia kończą się nawrotem częściej
  • PHQ-9 — skala depresji — depresja to najczęstsza choroba współistniejąca, która rozbija próby rzucania (US Surgeon General 2020)
  • GAD-7 — skala lęku — lęk nakłada się na objawy odstawienia nikotyny i jest trzecim najczęstszym powodem zatrzymania się prób

Źródła, weryfikacja 2026-05-17

  • Heatherton TF, Kozlowski LT, Frecker RC, Fagerström KO. The Fagerström Test for Nicotine Dependence: a revision of the Fagerström Tolerance Questionnaire. British Journal of Addiction 1991;86(9):1119-1127. (PMID 1932883)
  • US Department of Health and Human Services. Smoking Cessation: A Report of the Surgeon General. Atlanta: CDC, 2020.
  • Światowa Organizacja Zdrowia. MPOWER: pakiet polityk do odwrócenia epidemii tytoniowej. WHO Framework Convention on Tobacco Control, 2008 (aktualizacja 2023).
  • Cahill K, Lindson-Hawley N, Thomas KH i wsp. Nicotine receptor partial agonists for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016. (PMID 27158893)
  • Chaiton M, Diemert L, Cohen JE i wsp. Estimating the number of quit attempts it takes to quit smoking successfully. BMJ Open 2016;6:e011045.
  • Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym 801 108 108. Centrum Onkologii — Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. jakrzucicpalenie.pl. Dostęp 2026-05-17.

Prywatność

Obliczenie FTND odbywa się w całości w Twojej przeglądarce. Twoje odpowiedzi i wyliczone pasmo zależności nigdy nie opuszczają urządzenia. Wysyłamy jedno anonimowe zdarzenie do narzędzia analitycznego: kod lokalizacji i string pasma FTND (np. „band_high”). Bez surowych odpowiedzi, bez danych identyfikujących.

Najczęstsze pytania

Co znaczy wynik Fagerström 6?
Wynik 6 mieści się w paśmie wysokiej zależności (zakres 6–7). Heatherton 1991 wyznaczył ten próg jako moment, w którym uzależnienie fizjologiczne jest dobrze utrwalone, a próby rzucenia „na siłę woli” udają się za pierwszym razem rzadziej niż w 5% (Hughes 2004, Addiction). W tym paśmie warenikilina (Champix) lub NTZ w kombinacji plus wsparcie behawioralne mniej więcej potraja szansę rzucenia względem placebo (Cahill 2016, przegląd Cochrane).
Co znaczy wynik Fagerström 8?
Wynik 8 to pasmo bardzo wysokie (8–10), szczyt skali zależności. Odpowiada mu bardzo wczesne poranne sięgnięcie, ciężkie codzienne palenie i palenie nawet w chorobie. Przy warenikilinie i ustrukturyzowanym poradnictwie 6-miesięczne wskaźniki utrzymanej abstynencji w tym paśmie sięgają około 25% — wielokrotnie więcej niż bazowo „na siłę woli” (US Surgeon General 2020).
Czy jestem uzależniony od nikotyny, jeśli mam 0–2?
0–2 to pasmo bardzo niskiej zależności wg Heathertona 1991. Nikotyna ma punkt zaczepienia, ale nie rządzi dniem, a próby rzucenia w tym paśmie udają się około 25–30% za pierwszym razem przy samym krótkim poradnictwie (Fiore 2008, wytyczne US Public Health Service). Nawet przy tym wyniku okazjonalne palenie znacząco podnosi ryzyko sercowo-naczyniowe i nowotworowe (Bjartveit 2005, Tobacco Control).
Od jakiego wyniku FTND warto pójść do lekarza w sprawie rzucenia?
Od Fagerströma 5 farmakoterapia przestaje być opcjonalna dla większości osób. Heatherton 1991 sytuuje to jako próg średniej zależności. US Surgeon General 2020 oraz wytyczne US Public Health Service zalecają w tym paśmie konsultację z lekarzem POZ lub farmaceutą w sprawie warenikiliny, NTZ w kombinacji lub bupropionu. W Polsce możesz zacząć od Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym 801 108 108.
Jak rzucić palenie przy wysokim FTND?
Połącz lek i wsparcie behawioralne — to połączenie mniej więcej podwaja efekt każdego osobno. Warenikilina (12 tygodni) ma najmocniejsze dowody (OR ~2,7 vs placebo, Cahill 2016). NTZ w kombinacji (plaster 21 mg plus guma lub pastylka 2–4 mg doraźnie) to mocna alternatywa. Zadzwoń do Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym 801 108 108 — to bezpłatne wsparcie po polsku, anonimowe.
Test Fagerström a AUDIT-C — który mi potrzebny?
Inne substancje. Fagerström (FTND) ocenia zależność nikotynową u osób, które obecnie palą; AUDIT-C bada ryzyko szkodliwego picia alkoholu. FTND patrzy na to, jak szybko po przebudzeniu zapalasz, ile papierosów dziennie, czy palisz w chorobie. AUDIT-C patrzy na częstość i ilość picia. Jeśli palisz i pijesz, zrobienie obu jest rozsądne — odpowiadają na różne pytania kliniczne.
Test Fagerström dla e-papierosów — czy to działa?
Oryginalny FTND zwalidowano dla papierosów tradycyjnych (Heatherton 1991), nie dla wapowania. Zmodyfikowana wersja dla e-papierosów (Foulds 2015, Nicotine Tob Res) była badana, ale nie jest jeszcze standardowym narzędziem POZ. Jeśli wapujesz, traktuj wynik FTND jako orientacyjny — rozmowa z lekarzem to lepszy następny krok. Nikotyna w e-papierosach też uzależnia; siła zależy mocno od urządzenia i stężenia liquidu.
Jak często powtarzać test Fagerströma w trakcie rzucania?
Powtarzaj FTND, dopóki nadal palisz i chcesz śledzić zmiany. Po rzuceniu pytania przestają mieć zastosowanie — test mierzy bieżące zachowanie. Rozsądny rytm, gdy jeszcze palisz: co 4–6 tygodni przy stopniowym zmniejszaniu albo przed i po poważnej próbie wspartej lekiem, by porównać poziom bazowy z okresem nawrotu.
Ciężki palacz a okazjonalny — czy FTND działa dla obu?
Tak. FTND zaprojektowano dla całego spektrum wzorców palenia. Okazjonalni palacze zwykle uzyskują 0–4 (bardzo niska lub niska zależność), ciężko palący codziennie 6–10. Pytania o poranny papieros i czas do pierwszego są ważone mocniej niż liczba dziennych papierosów — bo to one lepiej oddają zależność fizjologiczną niż sama ilość (Heatherton 1991).
Dlaczego poranny papieros jest tak mocno ważony w FTND?
Czas do pierwszego papierosa po przebudzeniu to najsilniejszy pojedynczy predyktor zależności nikotynowej w Heathertonie 1991. Zapalenie w ciągu 5 minut od wstania oznacza, że nocne odstawienie nikotyny już dociska — sygnał fizjologiczny, nie wybór nawyku. Dlatego pytanie 1 daje maksymalnie 3 punkty, tyle samo co liczba papierosów dziennie, mimo że dotyczy jednego zachowania.
Czy FTND może się mylić, gdy mam niski wynik, ale silne uzależnienie emocjonalne?
Może. FTND mierzy zależność fizjologiczną — poranny papieros, niemożność powstrzymania się w miejscach bez palenia, palenie w chorobie. Ktoś, kto pali tylko 5 papierosów dziennie, ale pierwszy w ciągu 5 minut od wstania, może być w paśmie średnim. Głody emocjonalne i wyuczone są realne, ale FTND ich nie chwyta; ustrukturyzowany wywiad w poradni uzależnienia od tytoniu wychwytuje obie warstwy.
Czy uzależnienie od nikotyny to wada charakteru?
Nie. Raport US Surgeon General 2020 mówi wprost: uzależnienie od nikotyny to przewlekły stan medyczny napędzany adaptacją receptorów, nie słaba wola. Wzmocnienie nikotyny jest porównywalne z kokainą w standardowych modelach zwierzęcych (Henningfield 1985, Br J Addict). Większość trwale rzucających odbyła 4–6 poważnych prób (Chaiton 2016, BMJ Open) — nawrót to dane, nie wyrok o charakterze.
Gdzie zadzwonić po wsparcie w rzucaniu palenia w Polsce?
Zadzwoń do Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod 801 108 108. To bezpłatna infolinia po polsku, prowadzona przez Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. Czynna od poniedziałku do piątku 9:00–21:00 oraz w soboty 9:00–15:00. Pacjent.gov.pl prowadzi też stronę edukacyjną „Jak rzucić palenie” z pełnym opisem dostępnych leków refundowanych.
Jak długo trwa odstawienie nikotyny?
Ostre odstawienie szczytuje w 48–72 godzinie i głównie ustępuje do 3 tygodnia (DSM-5 APA). Typowe są: drażliwość, zaburzenia snu, lęk, intensywne głody, problemy z koncentracją. Głody po 3 tygodniu są zwykle wyuczone, nie farmakologiczne — krótsze (zwykle poniżej 5 minut) i wyzwalane konkretnymi sytuacjami, takimi jak kawa, alkohol czy stres.
Czy mój wynik testu Fagerström pozostaje prywatny?
Tak. Kalkulator działa wyłącznie w przeglądarce. Twoje odpowiedzi nigdy nie opuszczają urządzenia. Wysyłamy jedno anonimowe zdarzenie z pasmem FTND (np. „band_high”) — bez surowych odpowiedzi, bez IP, bez identyfikatora.

Źródła

  1. The Fagerström Test for Nicotine Dependence: a revision of the Fagerström Tolerance Questionnaire — Heatherton TF, Kozlowski LT, Frecker RC, Fagerström KO — British Journal of Addiction (1991) (peer reviewed, retrieved 2026-05-17)
  2. Smoking Cessation: A Report of the Surgeon General — US Surgeon General — raport o rzucaniu palenia (2020) (guideline, retrieved 2026-05-17)
  3. WHO MPOWER — pakiet polityk ograniczania epidemii tytoniowej — Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 2008 / aktualizacja 2023 (guideline, retrieved 2026-05-17)
  4. Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym — 801 108 108 — Centrum Onkologii — Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie / Ministerstwo Zdrowia (gov health, retrieved 2026-05-17)
  5. Rzucanie palenia — informacje dla pacjentów — Pacjent.gov.pl / Narodowy Fundusz Zdrowia (gov health, retrieved 2026-05-17)
  6. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc w sprawie leczenia uzależnienia od tytoniu — Polskie Towarzystwo Chorób Płuc (PTChP) (medical society, retrieved 2026-05-17)